Lasy społeczne
lasy o wiodącej funkcji społecznej, lasy społeczne wokół Bielska-Białej i Katowic
Lasy społeczne to obszary leśne położone w pobliżu dużych miast, które pełnią szczególną rolę dla mieszkańców. Zapewniają przestrzeń do rekreacji, aktywności fizycznej i kontaktu z przyrodą, a jednocześnie przyczyniają się do poprawy jakości życia poprzez magazynowanie dwutlenku węgla, ochronę zasobów wodnych, łagodzenie skutków zmian klimatu, ochronę gleb oraz zachowanie różnorodności biologicznej. Gospodarka leśna prowadzona na tych terenach ma być podporządkowana przede wszystkim zachowaniu i wzmacnianiu społecznych oraz środowiskowych funkcji lasu.
W 2024 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) zapoczątkowało pilotażowy proces wyznaczania lasów o wiodącej funkcji społecznej wokół 14 polskich miast: Bielska-Białej, Gdańska – Gdyni – Sopotu, Katowic, Kielc, Krakowa, Łodzi, Poznania, Szczecina, Torunia – Bydgoszczy, Warszawy, Wrocławia. Prace prowadzone były z udziałem przedstawicieli administracji rządowej i samorządowej, Lasów Państwowych, organizacji społecznych, środowisk naukowych oraz branży drzewnej. Prace 11 lokalnych zespołów ruszyły we wrześniu 2024 r., a gospodarzami spotkań zostali wojewodowie. Łącznie wzięło w nich udział blisko 550 osób. Efektem pierwszego etapu były raporty lokalnych zespołów oraz opracowanie wstępnych granic lasów społecznych dla poszczególnych aglomeracji.
W 2026 roku rozpoczął się II etap pilotażu wyznaczania lasów społecznych wokół wybranych największych aglomeracji w Polsce. Działania realizowane są przez Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB) przy aktywnym udziale Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Celem kolejnego etapu jest doprecyzowanie granic lasów społecznych oraz wypracowanie zasad ich funkcjonowania i ochrony w oparciu o dialog społeczno-ekspercki. Prace obejmują m.in. analizę aktualnych danych przyrodniczych i leśnych, przeprowadzenie geoankiet wśród mieszkańców oraz organizację spotkań konsultacyjnych z udziałem samorządów, leśników, organizacji społecznych, przedsiębiorców i środowiska naukowego. Efektem II etapu mają być raporty, opracowania kartograficzne oraz rekomendacje dotyczące zarządzania lasami społecznymi, w tym propozycje podziału tych obszarów na strefy o różnym sposobie prowadzenia gospodarki leśnej. Docelowo ustalenia wypracowane w ramach pilotażu mają zostać utrwalone w formie lasów ochronnych, co pozwoli na trwałe zabezpieczenie ich funkcji społecznych i środowiskowych. Równolegle Lasy Państwowe prowadzą prace nad aktualizacją wewnętrznych wytycznych dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej oraz dialogu społecznego w lasach o wiodącej funkcji społecznej.
Czytaj więcej:
Serwis MKiŚ: Lasy społeczne
Informacja IOŚ-PIB o projekcie:
Ruszył drugi etap pilotażu wyznaczania lasów społecznych wokół największych aglomeracji w Polsce
Lasy społeczne wokół Bielska-Białej
W pracach zespołu uczestniczyły 34 osoby. W 2024 roku odbyło się pięć spotkań: 19 września, 3 i 24 października oraz 5 i 12 listopada. Powierzchnia lasów społecznych – ok. 5,3 tys. ha. Powierzchnia nadleśnictw objęta lasami społecznymi – Bielsko 51%. W zasięgu lasów społecznych znalazły się gminy: Bielsko-Biała, Kozy, Wilkowice, Jaworze.
W 2025 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska zatwierdziło wstępny zasięg lasów społecznych wokół Bielska-Białej, uznając obszar o powierzchni ponad 5 tys. ha za jeden z pilotażowych terenów o wiodącej funkcji społecznej.
W 2026 roku aglomeracja Bielsko-Biała została objęta II etapem pilotażu realizowanego przez Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy. Pierwszym krokiem było przeprowadzenie geoankiety skierowanej do mieszkańców i użytkowników lasów, umożliwiającej wskazanie najcenniejszych obszarów leśnych oraz określenie ich najważniejszych funkcji społecznych, przyrodniczych i rekreacyjnych.
Po zakończeniu badań ankietowych IOŚ-PIB analizuje zebrane opinie, a następnie zorganizuje spotkania konsultacyjne z udziałem mieszkańców, samorządów, leśników, organizacji społecznych, przedsiębiorców i ekspertów. Wnioski z konsultacji posłużą do opracowania dokumentacji końcowej oraz rekomendacji dotyczących sposobu zarządzania lasami społecznymi. Prace te mają doprowadzić do wyznaczenia stref o różnych zasadach prowadzenia gospodarki leśnej, odpowiadających potrzebom społecznym i przyrodniczym.
Czytaj więcej:
Lasy społeczne wokół Bielska-Białej
Raport dotyczący lasów o wiodącej funkcji społecznej wokół miasta Bielsko-Biała
Lasy społeczne wokół Katowic
W pracach zespołu uczestniczyły 54 osoby. W 2024 roku odbyło się pięć spotkań: 18 i 25 września oraz 9,16 i 23 października. Powierzchnia lasów społecznych – ok. 17,1 tys. ha. Powierzchnia nadleśnictw objęta lasami społecznymi: Katowice 94%, Chrzanów 5%, Kobiór 9%, Siewierz 3%. W zasięgu lasów społecznych znalazły się gminy: Katowice, Będzin, Chorzów, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Gierałtowice, Imielin, Jaworzno, Lędziny, Mikołów, Mysłowice, Ruda Śląska, Siemianowice, Śląskie, Sosnowiec, Tychy, Zabrze. W 2025 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska podsumowało wyniki I etapu pilotażu i opublikowało mapy oraz zasięg lasów społecznych wokół Katowic. Wyznaczony obszar objął ok. 17,1 tys. ha lasów położonych wokół aglomeracji katowickiej.
W 2026 roku obszar lasów społecznych wokół Katowic został objęty II etapem pilotażu realizowanego przez Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy przy współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Proces ma na celu doprecyzowanie zasad ochrony i użytkowania lasów społecznych oraz wypracowanie rekomendacji dotyczących ich przyszłego funkcjonowania. Ważnym elementem tego etapu jest geoankieta dla mieszkańców i użytkowników lasów społecznych wokół Katowic, dostępna od 26 sierpnia do 9 września 2026 r., umożliwiająca wskazanie obszarów szczególnie cennych pod względem przyrodniczym, rekreacyjnym, społecznym i kulturowym. Wyniki ankiety zostaną wykorzystane w dalszych pracach nad wyznaczeniem zasad gospodarowania lasami społecznymi.
Czytaj więcej:
Geoankieta o lasach społecznych wokół Katowic
Raport dotyczący lasów o wiodącej funkcji społecznej wokół miasta Katowice
Czytaj więcej o lasach społecznych:
Ministerstwo Klimatu i Środowiska – Lasy Społeczne
Lasy Państwowe - Lasy Społeczne
Lasy Państwowe - Aktualności (2022) - Lasy Społeczne
Pilotaż w roku 2024 dobiegł końca
Ruszył drugi etap pilotażu wyznaczania lasów społecznych wokół największych aglomeracji w Polsce
Grafika ilustracyjna:
Zdjęcie: Lasek Miejski nad Puńcówką, fot. Michał Romańczyk, archiwum UMWSL
